Alimenty od ojca dziecka można otrzymać jeszcze przed porodem

Niewiele przyszłych mam wie, że istnieje możliwość dochodzenia alimentów jeszcze przed urodzeniem się dziecka. Kobieta w ciąży może domagać się alimentów od ojca dziecka jeszcze przed porodem, dzięki czemu w trybie szczególnym otrzyma środki na swoje utrzymanie w trakcie porodu oraz pierwsze 3 miesiące po urodzeniu dziecka (w okresie połogu).

Kobieta w końcowym okresie ciąży oraz podczas porodu nie ma możliwości pracowania, dlatego jej dochody znacznie spadają. Na podstawie art. 142 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego niezależnie od tego, czy ojciec dziecka jest mężem, czy dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego, kobieta może żądać przyznania alimentów już w trakcie ciąży.

Art. 142 k.r.o. stanowi – jeżeli ojcostwo mężczyzny nie będącego mężem matki zostało uwiarygodnione, matka może żądać, ażeby mężczyzna ten jeszcze przed urodzeniem się dziecka wyłożył odpowiednią sumę pieniężną na koszty utrzymania matki przez trzy miesiące w okresie porodu oraz na koszty utrzymania dziecka przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. Termin i sposób zapłaty tej sumy określa sąd.

Tak więc matka, w dowolnym okresie po dowiedzeniu się o ciąży, a przed porodem może wystąpić do sądu przeciwko ojcu o zasądzenie niezbędnych środków na własne utrzymanie w okresie porodu a także na koszty utrzymania dziecka – jednak tylko przez pierwsze trzy miesiące po urodzeniu. W ten sposób uzyska środki finansowe, które pomogą jej w czasie pobytu w szpitalu, zapewnią odpowiednie środki medyczne, jak również pozwolą zakupić pieluszki, ubrania, środki czystości i inne niezbędne rzeczy.

Sprawy przed sądami zazwyczaj trwają bardzo długo, więc warto złożyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia na czas trwania postępowania w trybie art. 754 Kodeksu postępowania cywilnego.

Oczywiście ostatecznie wszystko zależy od kwestii, czy alimenty są żądane od mężczyzny, który rzeczywiście jest ojcem dziecka – tylko na nim bowiem ciąży obowiązek alimentacyjny. W omawianej sytuacji zazwyczaj mamy do czynienia z kwestionowaniem ojcostwa przez mężczyznę, który w ten sposób chce uniknąć ciążących na nim zobowiązań w tym finansowych.

Rozpatrzmy różne sytuacje. Przede wszystkim dziecko może pochodzić ze związku małżeńskiego, a w takim wypadku istnieje domniemanie, że ojcem dziecka jest małżonek matki. Temu mąż matki może ewentualnie zaprzeczyć wytaczając stosowny proces – jednak może to zrobić dopiero po urodzeniu się dziecka a wcześniej zapewne sąd nakaże mu płacić alimenty w omawianym trybie zabezpieczenia. W sytuacji gdy dziecko pochodzi ze związku pozamałżeńskiego zastosowanie ma art. 72 KRO:
Art. 72. § 1. Jeżeli nie zachodzi domniemanie, że ojcem dziecka jest mąż jego matki, albo gdy domniemanie takie zostało obalone, ustalenie ojcostwa może nastąpić albo przez uznanie ojcostwa albo na mocy orzeczenia sądu.

Uznanie dziecka jest to oświadczenie mężczyzny przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub sądem o tym, że dziecko pochodzi od niego, co matka dziecka musi dodatkowo potwierdzić. Uznać można także dziecko poczęte, a jeszcze nie narodzone – taka sytuacja niewątpliwie pozwala matce na skuteczne dochodzenie omawianych alimentów. W sytuacji gdy ojciec nie uznał dziecka, matka chcąc skutecznie otrzymać od ojca żądane alimenty musi wraz z pozwem o alimenty wnoszonym po urodzeniu dziecka jednocześnie wnieść powództwo o ustalenie ojcostwa. Wynika to z art. 143 KRO:
Art. 143. Jeżeli ojcostwo mężczyzny, który nie jest mężem matki, nie zostało ustalone, zarówno dziecko, jak i matka mogą dochodzić roszczeń majątkowych związanych z ojcostwem tylko jednocześnie z dochodzeniem ustalenia ojcostwa. Nie dotyczy to roszczeń matki, gdy dziecko urodziło się nieżywe.

Obecnie z uwagi na powszechność badań DNA niewątpliwie w toku postępowania zostanie zweryfikowane czy jest Pan ojcem dziecka czy też nie. Pewne znaczenie ma też przepis art. 85 KRO:
Art. 85. § 1. Domniemywa się, że ojcem dziecka jest ten, kto obcował z matką dziecka nie dawniej niż w trzechsetnym, a nie później niż w sto osiemdziesiątym pierwszym dniu przed urodzeniem się dziecka.
§ 2. Okoliczność, że matka w tym okresie obcowała także z innym mężczyzną, może być podstawą do obalenia domniemania tylko wtedy, gdy z okoliczności wynika, że ojcostwo innego mężczyzny jest bardziej prawdopodobne.

Kwestia ustalenia ojcostwa i ewentualne badania DNA będą miały miejsce dopiero w toku procesu, który matka musi wszcząć po urodzeniu dziecka. Natomiast w takcie omawianego postępowania o zabezpieczenie świadczeń matka dziecka musi tylko uwiarygodnić ojcostwo mężczyzny. Nie musi więc tego udowadniać lecz okoliczność tą uprawdopodobnić. Wystarczy więc, że wykaże, że doszło do współżycia z pozwanym mężczyzną w okresie między 180 a 300 dniem przed datą porodu. Jest okres koncepcyjny, w którym kobieta mogła zajść w ciążę. Jeżeli pozwany mężczyzna przyzna, że w tym okresie współżył z matką dziecka to sąd niewątpliwie udzieli zabezpieczenia, gdyż to już uprawdopodabnia fakt, że jest ojcem. Mężczyzna może jednak bronić się zarzutem, że w tamtym okresie matka dziecka współżyła także z innym mężczyzną, jednak same słowa nie wystarczą do uniknięcia zapłaty środków z tytułu zabezpieczonych alimentów. Słowa te należy dodatkowo poprzeć dowodami wskazującymi na większe prawdopodobieństwo, że to inny mężczyzna jest ojcem, np. wykazać należy, że jest to stały partner kobiety, a pozwany mężczyzna współżył z kobietą tylko raz i to w czasie skraju okresu koncepcyjnego (a wiec blisko 180-go lub 300-go dnia przed planowana datą porodu).

Przy rozpatrywaniu kwestii zabezpieczenia omawianych alimentów sąd musi wyznaczyć rozprawę, na którą wezwana zostanie matka dziecka oraz domniemany ojciec.

Na rozprawie sąd dokładnie rozpyta obie strony postępowania o wszelkie istotne kwestie związane ze wspólnym pożyciem, zarobkami i wydatkami. Oceni także przedstawione dokumenty, a następnie wyda stosowne orzeczenie.

By uzyskać środki finansowe na dziecko nie trzeba czekać do jego narodzin. Prawo daje możliwość wyegzekwowania od ojca dziecka, jeszcze przed narodzinami dziecka, odpowiedniej sumy, która wspomoże matkę i dziecko w okresie porodu i połogu. Do sądu wystąpić można nawet zaraz po dowiedzeniu się o zajściu w ciążę i w stosunkowo krótkim czasie uzyskać zabezpieczenie odpowiednich środków finansowych.

Radca Prawny
Alicja Kaszta
tel.: 608 436 324

Czytaj więcej

Ochrona danych wrażliwych w gabinetach medycyny estetycznej oraz innych placówkach medycznych w świetle zmian wynikających z RODO

W dniu 25 maja 2018 r. zacznie obowiązywać Rozporządzenie Unii Europejskiej w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i swobodnym przepływem takich danych (RODO). Zmieni się naprawdę wiele a zmiany dotkną właściwie wszystkie branże. W tym dniu przestaje również obowiązywać dotychczasowa ustawa o ochronie danych osobowych  z 29 sierpnia 1997 r. – zostanie zastąpiona przez nową, której projekt zamieszczono na stronach rządowych w dniu 26 marca 2017 r.

W celu rozpoczęcia analizy tematu, należy przebrnąć przez warstwę pojęciową. „Daną osobową” w świetle Rozporządzenia nie jest samo imię i nazwisko, ale ich powiązanie z tożsamością konkretnej osoby,  poprzez podanie czynników indywidualizujących, – takich jak: adres zamieszkania, miejsce pracy czy placówki, w której jest leczona. Mianem administratora danych jest określany podmiot przetwarzający dane (np. szpital, gabinet) a podmiotem jest…pacjent tudzież klient, którego dane są przetwarzane.

Szczególnie dużo pracy, w zakresie dostosowania procesu przetwarzania danych osobowych, stoi przed placówkami medycznymi. Częściowo jest to spowodowane operowaniem dużą ilością danych wrażliwych dotyczących zdrowia podmiotów danych. Zgodnie z art. 37 RODO, jednostki przetwarzające dane osobowe na „dużą skalę” będą musiały powołać inspektora danych osobowych, który będzie czuwał nad procesem przetwarzania danych u danego administratora. Nie została dookreślona minimalna ilość rekordów, którą powinna operować jednostka, aby powołanie inspektora danych stało się obligatoryjne. Idąc za opinią grupy roboczej, taką liczbą jest już 5 tysięcy rekordów w posiadanej bazie danych. Obowiązek wyodrębnienia nowego stanowiska nie dotknie zatem  najmniejszych podmiotów, np. lekarzy prowadzących gabinety medycyny estetycznej czy stomatologów. Będzie jednak obligatoryjne powołanie takiej osoby przy większych placówkach i szpitalach. Na kanwie nowych przepisów, zostanie uwolniona możliwość zlecania obsługi baz danych profesjonalnemu przedsiębiorstwu IT – co nie było możliwe do tej pory.

Z dniem 25 maja 2018 r. znikają również doskonale znane klauzule: „Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych osobowych zgodnie z przepisani ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych”. Od tego momentu, to podmiot danych będzie informowany w transparentny sposób, w jaki sposób będą przetwarzane jego dane. Uzyska on prerogatywę do uzyskania informacji od administratora powołanego przy nim inspektora danych (na podobnych zasadach jak w dostępie do informacji publicznej). Proces odbędzie  się bezpłatnie i będzie to leżało w zakresie obowiązków inspektora danych osobowych. Pacjent będzie mógł odzyskać swoje dane na podstawie prawa do bycia zapomnianym lub czuwać nad procesem przenoszenia jego danych do innej placówki.

Za niedopełnienie należytych środków ostrożności, w zakresie bezpieczeństwa przetwarzania danych osobowych, przedsiębiorcom oraz innym placówkom będą groziły kary – nawet do 20 milionów euro lub 4% obrotu w poprzednim roku. Jest to nowy rodzaj ryzyka prowadzenia działalności gospodarczej. Nadzorem nad przebiegiem procesu przetwarzania danych zajmie się nowy organ: Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który zastąpi GIODO.

Jak to zostało przedstawione powyżej, zmian będzie naprawdę sporo. Nowe przepisy prowadzą jednak do poprawy jakości ochrony danych osobowych oraz zwiększenia kontroli podmiotu danych nad procesem ich przetwarzania, w tym nad migracją tychże danych.

Prawnik

Tobiasz Gajda

Czytaj więcej